سپتیک تانک چیست؟
تصفیه فاضلاب یکی از ارکان اساسی حفاظت از منابع آب و محیط زیست است. در مناطقی که به شبکه جمع آوری فاضلاب متصل هستند، فاضلاب ساختمانها مستقیماً از طریق لوله کشی به تصفیهخانه مرکزی هدایت میشود. در این حالت نیازی به استفاده از سیستمهای محلی مانند سپتیک تانک وجود ندارد؛ زیرا فرآیندهای کاملتر و پیشرفتهتری در تصفیه خانههای شهری انجام میگیرد.
با این حال در برخی از مناطق یا شهرکهای شبکه فاظلاب به طور کامل اجرا نشده است. در چنین شرایطی ممکن است از سپتیک تانک به عنوان سیستم موقت استفاده شود. سپتیک تانک مخزن پیش تصفیه فاضلاب است که به صورت غیر فعال و عمدتاً در سیستمهای فاضلاب غیر متمرکز کاربرد دارد. این واحد با جداسازی جامدات سنگین (لجن) و چربیها از فاضلاب، اجازه میدهد مواد آلی در محیط بیهوازی تجزیه شوند. سپتیک تانکها معمولاً شامل دو یا سه محفظه با ورودی، خروجی و بافل هستند. کاربرد آن در ساختمانهای مسکونی، ویلاها، کارگاهها و پروژههای موقت به دلیل نصب سریع، هزینه کم و عدم نیاز به برق رایج است. این سیستم ساده؛ اما مؤثر، نقش مهمی در کاهش بار آلودگی فاضلاب قبل از دفع نهایی دارد.
جنس بدنه سپتیک تانک از چیست؟
جنس بدنه سپتیک تانک یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار در عملکرد، طول عمر، و ایمنی این سیستم فاضلابی است. انتخاب جنس مناسب به عوامل متعددی مثل نوع خاک، میزان فاضلاب تولیدی، شرایط آب و هوایی، میزان بار ترافیکی روی زمین و حتی بودجه بستگی دارد. به صورت کلی سپتیک تانکها از چهار نوع جنس اصلی تولید میشوند. در ادامه به انواع متریال به کار رفته در تولید بدنه مخزن سپتیک اشاره میکنیم:
سپتیک تانک بتنی (Concrete Septic Tank)
سپتیک تانکهای بتنی از پرکاربردترین مدلها هستند. آنها در پروژههای عمرانی و ساختمانی به وفور استفاده میشوند. این تانکها از بتن مسلح (بتن همراه با میلگردهای فولادی) تولید میشوند. این بتن مقاومت فشاری و کششی بالایی دارد. از مزایای آن میتوان به استحکام بالا در برابر فشار خاک، دوام طولانی مدت (و مقاومت در برابر ضربه و حرارت اشاره کرد. ضخامت دیوارههای این نوع تانک معمولاً زیاد است. همین موضوع آن را برای دفن در عمقهای زیاد مناسب میکند.
این نوع سپتیک تانک چند عیب هم دارد. اول اینکه وزن بسیار بالایی دارد. بنابراین برای حمل و نصب آن نیاز به جرثقیل و ماشین آلات سنگین است. دوم اینکه اگر تولید و اجرای آن دقیق نباشد، احتمال ترک خوردگی و نشت فاضلاب وجود دارد. این نشت میتواند به خاک اطراف آسیب بزند و باعث آلودگی آبهای زیرزمینی شود. سومین عیب آن هزینه بالای آن است.
سپتیک تانک پلی اتیلنی (Polyethylene Septic Tank)
پلی اتیلن نوعی پلاستیک سنگین و مقاوم است که در ساخت تانکهای دفنی، لوله پلی اتیلن و مخزن پلی اتیلن هم استفاده میشود. سپتیک تانک پلی اتیلنی به صورت یکپارچه و بدون درز تولید میشود که باعث میشود احتمال نشت فاضلاب به حداقل برسد. این نوع تانک بسیار سبک است و نصب آن بسیار سریع و ساده انجام میشود. به همین دلیل در پروژههایی با زمان بندی فشرده یا مناطق صعب العبور بسیار محبوب است. از دیگر مزایای آن میتوان به مقاومت بالا در برابر خوردگی، اسیدها، بازها، و انواع فاضلاب اشاره کرد.
سپتیک تانک فایبرگلاس (Fiberglass Septic Tank)
فایبرگلاس ترکیبی از رزین و الیاف شیشهای است که با قالب گیری به شکل سپتیک تانک درمیآید. این جنس بسیار سبک، غیر قابل زنگ زدگی و مقاوم در برابر مواد شیمیایی است. نصب آن راحت است و نیازی به جرثقیل سنگین ندارد. به علاوه سطح داخلی صاف آن باعث میشود رسوبات کمتری ته نشین شوند و بوهای ناخوشایند کمتر ایجاد شوند.
سپتیک تانک چند بخش دارد؟
سپتیک تانکها معمولاً به چندین بخش اصلی تقسیم میشوند که هر کدام وظایف خاص خود را در تصفیه فاضلاب دارند. بخش اول یا محفظه اول حوضچه ته نشینی اولیه است که نقش حیاتی در فرآیند تصفیه دارد. فاضلاب خام از طریق لولههای ورودی وارد سپتیک تانک میشود. این فاضلاب حاوی مواد آلی، مواد جامد معلق، چربیها و روغنها است. مواد سنگینتر مانند ذرات خاک و جامدات ته نشین شده و به کف حوضچه میروند. این مواد پس از ته نشینی به لجن تبدیل میشوند و به تدریج به لایههای پایینتر میروند.
در این مرحله تجزیه بیهوازی مواد آلی در لجن شروع میشود. این فرآیند توسط میکروارگانیسمها انجام میشود و باعث کاهش حجم مواد آلی و تبدیل آنها به مواد سادهتر میشود. بخش دوم سپتیک تانک که به محفظه دوم حوضچه زلال سازی معروف است. این بخش نقش مهمی در ادامه فرآیند تصفیه فاضلاب دارد. این مرحله برای بهبود کیفیت آب و حذف ذرات ریزتر از فاضلاب طراحی شده است. در این بخش نیز فرآیند تجزیه بیهوازی ادامه مییابد. میکروارگانیسمهای بیهوازی که در لجن و ته نشینها وجود دارند، به تجزیه بیشتر مواد آلی کمک میکنند. این فرآیند باعث کاهش بیشتر حجم لجن و بهبود کیفیت آب میشود.
استانداردها و الزامات طراحی سپتیک تانک
در طراحی و تولید مخزن سپتیک، توجه به استانداردهای ملی و بین المللی بسیار ضروری است. این استانداردها شامل نکات متعددی هستند که برای تولید یک سیستم سپتیک تانک ایمن و کارآمد باید رعایت شوند. استانداردهای ASTM برای تولید سپتیک تانکهای مقاوم، کیفیت تولید و آزمایشهای عملکردی سیستمهای فاضلاب اشاره دارند. این استانداردها در تعیین مقاومت مواد در برابر فشار، ترک خوردگی و نشت کاربرد دارند.
استاندارد ISO 9001 برای مدیریت کیفیت است که برای تمامی فرآیندهای تولید از جمله تولید سپتیک تانک، ضروری است. رعایت این استاندارد نشان دهنده کیفیت بالای مخزن سپتیگ، مواد و تولید محصولات مطابق با الزامات مشتری و قوانین محلی است. در این استاندارد به کنترل کیفیت، طراحی، تولید، نصب و نگهداری سپتیک تانکها اشاره شده است. در بسیاری از کشورها و مناطق، استانداردهای خاصی برای حفاظت از محیط زیست و منابع آبی وجود دارد. رعایت آنها برای طراحی و نصب سپتیک تانکها ضروری است. این استانداردها معمولاً به کنترل نشت فاضلاب به خاک و آبهای زیرزمینی و جلوگیری از آلودگی منابع آب اشاره دارند. استانداردهای محلی معمولاً با توجه به شرایط خاص هر منطقه مثل نوع خاک و وضعیت اقلیمی تغییر میکنند.
ظرفیت سپتیک تانکها چقدر است؟
ظرفیت سپتیک تانکها بسته به نیاز و تعداد افراد استفاده کننده از سیستم فاضلاب متفاوت است. معمولاً ظرفیت سپتیک تانکها بر اساس تعداد نفرات و مصرف فاضلاب طراحی میشود. به ازای هر نفر معمولاً به حدود 150 تا 200 لیتر ظرفیت فاضلاب در روز نیاز است. برای مثال اگر یک خانواده 5 نفره دارید، حداقل 750 تا 1000 لیتر فاضلاب در روز تولید میشود. اگر ساختمان دارای سیستم فاضلاب چند واحدی است، ظرفیت سپتیک تانک باید بیشتر باشد. در این صورت مخزن سپتیک میتواند حجم بیشتری از فاضلاب را به طور همزمان ذخیره کند.
مزایای استفاده از داکت اسپلیت در ساختمانهای چند واحدی