
داکت اسپلیت چیست و چگونه کار میکند؟
داکت اسپلیت یکی از رایجترین سیستمهای تهویه مطبوع در ساختمانها است. این دستگاه از دو بخش اصلی یونیت داخلی و یونیت خارجی تشکیل شده است. یونیت خارجی در فضای بیرونی نصب میشود و وظیفه خنک یا گرم کردن گاز مبرد را دارد. گاز پس از فشرده سازی و انتقال به یونیت داخلی، باعث خنک یا گرم شدن هوای عبوری از کویل میشود. سپس هوای تهویه شده از طریق کانالها به اتاقها و فضاهای مختلف توزیع میگردد.
داکت اسپلیتها دارای قابلیت سرمایش و گرمایش هستند. آنها برای ایجاد دمای یکنواخت در فضاهای بزرگ یا چندین اتاق به کار میروند. در حالت گرمایش معمولاً از کویل آب گرم استفاده میشود که به سیستم گرمایش مرکزی متصل است. این دستگاهها به دلیل نصب در سقف کاذب و توزیع هوا از طریق کانال، فضای داخلی را اشغال نمیکنند. آنها ظاهر محیط را نیز حفظ مینمایند.
تفاوت داکت اسپلیت با فن کویل و کولر گازی
داکت اسپلیتها شباهت زیادی به کولرهای گازی دارند؛ اما تفاوت اصلی در نوع توزیع هوا است. کولر گازی تنها یک فضا را خنک میکند و یونیت داخلی آن روی دیوار نصب میشود. در حالی که داکت اسپلیت از طریق کانال کشی، چندین فضا را به طور یکنواخت تهویه میکند. همچنین داکت اسپلیت ظاهر مرتبتری دارد و مناسب برای فضاهای بزرگ یا چند اتاق است.

فن کویل یکی از سیستمهای سرمایشی و گرمایشی مدرن است که وظایف آن همانند داکت اسپلیت است. فن کویلها نیاز به چیلر یا بویلر مرکزی دارند و به صورت مستقل نمیتوانند هوای گرم یا سرد تولید کنند. در حالی که داکت اسپلیت یک سیستم مستقل با کندانسور جداگانه است و نیازی به موتورخانه ندارد. همچنین فن کویلها در هر اتاق نصب میشوند؛ اما داکت اسپلیت با یک یونیت داخلی مرکزی، چندین فضا را پوشش میدهد.
اگزاست فن نیز یکی سیستمهای تهویه مطبوع است، اما همانند داکت اسپلیت برای سرمایش و گرمایش محیط به کار نمیرود. آنها فقط برای خروج هوای آلوده، بو یا بخار از فضا استفاده میشوند. در مقابل داکت اسپلیت هوا را خنک یا گرم میکند و کیفیت آن را با فیلترها بهبود میدهد. بنابراین کارکرد آنها کاملاً متفاوت است. یکی برای تهویه مطبوع و دیگری برای پاک سازی هوای محیط است.
آیا داکت اسپلیت میتواند دمای هر اتاق را جداگانه تنظیم کرد؟
به طور معمول داکت اسپلیت قابلیت تنظیم دمای هر اتاق به صورت جداگانه را ندارد؛ زیرا از یک یونیت داخلی مرکزی برخوردار است که هوا را از طریق کانالها به تمام فضاها به صورت همزمان ارسال میکند. در این حالت ترموستات مرکزی وظیفه کنترل دما را بر عهده دارد و همه فضاها تحت تأثیر یک تنظیم دمایی قرار میگیرند. در صورتی که شما نیاز به تنظیم دمای هر اتاق به صورت جداگانه دارید، میتوانید از سیستم زون بندی استفاده کنید.
سیستم زون بندی (Zone Control) یکی از راهکارهای هوشمند برای ارتقای عملکرد داکت اسپلیت است. در این روش دمای هر فضا یا اتاق به صورت مستقل کنترل میشود. این سیستم در خانهها یا ساختمانهایی با چندین اتاق یا نواحی با کاربری متفاوت، بسیار کاربردی و مقرون به صرفه است. در این روش دمپرهای موتور دار در کانالها تعبیه شده و هر فضا به ترموستات مخصوص خود مجهز میشود. این فناوری امکان تنظیم دقیق دما در هر اتاق را فراهم کرده است.
نحوه کنترل داکت اسپلیت چگونه است؟
در داکت اسپلیت کنترل دمای محیط از طریق ترموستات انجام میشود. این قطعه با سنجش دمای فعلی فضا، به دستگاه فرمان روشن یا خاموش شدن کمپرسور و فن را میدهد. عملکرد خودکار ترموستات باعث صرفه جویی در مصرف انرژی و افزایش راحتی کاربر میشود. ترموستات داکت اسپلیت از نوع دیجیتال یا لمسی است و برخی از آنها دارای قابلیت برنامهریزی مختلف هستند. کنترل از راه دور یا اتصال به سیستمهای خانه از جمله ویژگیهای ترموستات هستند. ترموستاتهای جدید معمولاً نمایشگر LCD دارند که اطلاعاتی مانند دما، وضعیت کمپرسور و حالتهای عملکرد را نشان میدهد.
آیا داکت اسپلیتهای اینورتر دار صرفه جویی بیشتری دارند؟
بله، داکت اسپلیتهای اینورتر دار مصرف برق بسیار کمتری نسبت به مدلهای معمولی دارند. آنها میتوانند تا ۳۰ تا ۴۰ درصد در مصرف انرژی صرفه جویی کنند. این نوع سیستمها با تنظیم دور موتور به صورت پیوسته، دمای محیط را در حالت پایدار نگه میدارند. همین عملکرد پیوسته و هوشمند باعث میشود نوسان برق کاهش یافته و دستگاه در بلند مدت عملکرد بهینهتری داشته باشد. علاوه بر کاهش هزینه برق، عمر مفید قطعات نیز افزایش مییابد و سیستم با صدای کمتر و راندمان بالاتر کار میکند.

نحوه اتصال یونیت داخلی و خارجی داکت اسپلیت
در سیستم داکت اسپلیت اتصال بین یونیت داخلی و یونیت خارجی است. اتصال آنها از طریق لولههای مسی و کابلهای ارتباطی انجام میشود. لولههای مسی وظیفه انتقال گاز مبرد را بر عهده دارند که یکی از اصلیترین اجزای چرخه سرمایش و گرمایش محسوب میشود. این لولهها در دو مسیر رفت و برگشت، گاز را بین دو یونیت جابجا میکنند. در کنار آن کابل برق و فرمان نیز ارتباط الکتریکی سیستم را برقرار میکند.
استفاده از لوله مسی به دلیل مقاومت بالا انتخابی کاملاً استاندارد و ایمن برای سیستمهای تهویه مطبوع است. این لولهها دارای رسانایی حرارتی بالا هستند که باعث حفظ راندمان انرژی، کاهش اتلاف حرارت و عملکرد پایدار سیستم میشود. علاوه بر این لوله مسی در برابر انبساط و انقباض دمایی مقاومت خوبی دارد و نصب آن نیز آسان و مطمئن است.
در مقابل لولههای پلیمری مانند لوله پلی اتیلن مناسب این نوع سیستمها نیستند. این لولهها برای آبرسانی طراحی شدهاند و تحمل فشار و دمای مبرد را ندارند. همچنین احتمال نشت، افت عملکرد و آسیب به تجهیزات در صورت استفاده از لولههای غیر استاندارد بسیار بالا خواهد بود. به همین دلیل لوله مسی همواره تنها گزینه مورد تأیید متخصصان و استانداردهای فنی در اجرای داکت اسپلیت محسوب میشود.
چگونه ظرفیت مناسب داکت اسپلیت را انتخاب کنیم؟
انتخاب ظرفیت مناسب داکت اسپلیت یکی از مهمترین مراحل در طراحی و خرید این سیستم است؛ زیرا تأثیر مستقیم بر عملکرد، مصرف انرژی و راحتی شما دارد. ظرفیت مناسب باید بر اساس عوامل مختلفی محاسبه شود. به طور تقریبی برای هر متر مربع فضای مسکونی یا اداری معمولی، حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ BTU ظرفیت نیاز است. در مناطق گرمسیر نیاز سرمایشی بیشتر است و باید حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد ظرفیت بالاتر انتخاب شود.
اگر از سیستم زون بندی استفاده میکنید، باید ظرفیت هر زون را جداگانه محاسبه کنید. برای اتاقهای کوچک، ظرفیت پایینتر کافی است؛ اما فضاهای باز و بزرگ نیاز به ظرفیت بالاتر دارند. سقفهای بلند و پنجرههای بزرگ باعث افزایش بار حرارتی میشوند. در این حالت باید ظرفیت دستگاه را ۱۰ تا ۱۵ درصد افزایش دهید. وجود افراد زیاد، لوازم برقی، روشنایی زیاد یا آشپزخانه در فضا باعث افزایش حرارت شده و باید در محاسبه BTU لحاظ شود.

مزایای استفاده از داکت اسپلیت در ساختمانهای چند واحدی